گزارش کارآموزی شرکت فنی مهندسی آالفا، آشنایی با نحوه تجدید سیم پیچی انواع الکتروموتورها و مونتاژ تابلوهای فرمان
فرمت فایل:ورد قابل ویرایش
تعداد صفحات:41
فصل یا مراحل اول – آشنایی کلی مکان کارآموزی:
تاریخجه سازماناین کارگاه صنعتی از تاریخ10/3/1387 رسمأ کار خود ر اغاز کرده است و به دلیل کار با کفیت وتعمیرات اساسی وسروقت ، توانسته است در بازار با وجود تازه تاسیس بودن جایگاه خوبی داشته باشد.
نمودار سازمانی وتشکیلاتیدر این کارگاه اقای جعفر معصومی به عنوان استادکار و دونفر را به عنوان شاگرد و بنده نیز به عنوان کارآموز در این مرکز مشغول به کار هستنم.
نوع محصولات تولیدی یا خدماتاین کاگاه که به عنوان یک مرکز تعمیراتی ومونتاژ تابلو برق انجام کار کرده وشامل موارد زیر میباشد:
تعمیر و تجدید سیم پیچی انواع موتورهای سه فاره وتکفازهطراحی ومونتاژ تابلو برق چاه عمیق ونیمه عمیقتعمییر انواع فن های تهویهتعمیر ترانس تک فازه وسه فاره تعمیر ترانس جوشتعمیر وتجدید سیم پیچی الترناتور های سهفازه بنزینی یا محرک خارجی...شرح مختصری از فرایند تولیداین مورد به صورت مفصل درپایان توضیح داده شده است
فصل یا مرحله دوم –ارزشیابی بخشهای مرتبط با رشته علمی کاراموزی:
موقعیت رشته کارآموزی در واحد صنعتی با برسی جزییات سازمانی رشته کارآموزی در واحد صنعتی
رشته ای که اینجانب در ان مشغول به تحصیل هستم خوشبختانه بازار کار وسیع وقابل قبولی دارد و فقط نیاز به پشت کار وصرف وقت وحوصله دارد تا با کسب تجربه ومهارت کافی وبا بهره گگیری از معلوماتی که در هنرستان و دانشگاه کسب کرد ام وبا تلفیق دانش وتجربه نه تنها در این واحد صنعتی بلکه در اینده در واحد صنعتی که شاید خود راه اندازی کرده بتوانم به نحو درستی از این تجربیات و معلومات استفاه کرده وبه فرد متخصصی در این رشته تبدیل شوم.
با برسی مراحل مختلف کار این واحد صنعتی من دریافتم که رشته ی الکتروتکنیک تحصیلی اینجانب با برسی علمی پدیده های برق مانند چگونگی الای نیروی الکترومغناطیس بین استاتور ورتور کا به طور تجربی شاید زیاد قابل درک نباشد ولی با برسی دقیق علمی درک این پدیده ها راحتر بوده و به ما کمک میکند که حتی خود قادر به طراحی موتور برای کارهای مختلف که نیاز به قدرت وسرعت خاصی باشند شویم وایرادات موتور رابه طور هم علمی وهم عملی به مشتری بشناسانیم و چگونگی جلوگیزی از بروز این مشکلات را به انان متذکر شویم. به طور کلی رشته برق صنعتی در واقع شرح وقایعی است که تعمیر کاران موتور های الکتریکی بدون توجهبه انها فقط جنبه ظاهری امر را می بینند وتحصیل این رشته در دانشگاه هم کمک میکند که وقعأ جوانب علمی کار را بفهمیم وهم در حوزه های مختلف مربوط به برق بتوانیم مشغول شویم.
گزارش کارآموزی گرایش الکتروتکنیک ژنراتورهای سنکرون، شرکت بهساز افروز
فرمت فایل: ورد قابل ویرایش
تعداد صفحات:59
فهرست
فصل ا ول
1 مقدمه2 ژنراتورهای سنکرون3تاریخچه ژنراتور سنکرون3.1تحولات دهه ۱۹۷۰3.2 جمع بندی تحولات دهه ۱۹۷۰3.3تحولات دهه ۱۹۸۰3.4جمع بندی تحولات دهه ۱۹۸۰3.5 از ابتدای دهه ۱۹۹۰ تاکنون3.6تحولات دهه ۱۹۹۰3.7 جمعبندی تحولات دهه ۱۹۹۰3.8 تحولات ۲۰۰۰ به بعد3.9جمعبندی تحولات ۲۰۰۰ به بعدفصل دوم
1 تاریخچه2 توانمندیها:3دارابودن فضاهای کارگاهیفصل سوم
1 ماشین های سنکرون2 ابررسانایی3 کاربردهای ابر رساناییSMES 3.3.1 چیست؟
3.2 اولین سیستمSMESSMES 3.3.3 و مدلسازی آن
4 چگونگی انجام کار ابررسانایی5 ابررساناها و ژنراتورهای هیدرودینامیک مغناطیسی5.1 کاربرد ابررسانا در محدودسازهای جریان خطا5.2 کاربرد ابررسانا در ذخیرهسازهای مغناطیسی5.3 کاربرد ابررسانا در موتورها و ژنراتورها5.4کاربرد ابررسانا در ترانسفورماتورها6 ویژگی6.1 مشخصات فنی GCP837 محدوده فشار خروجی8 شرایط نصب9 سیستم کنترل توربینهایگازی«EGATROL»10 انواع ASD10.1 سیستمهای ASD جهت کنترل سرعت موتورهای القایی «آسنکرون»ASD 3.10.2 از نوع ولتاژ متغییر و فرکانس ثابت
10.3 ASD از نوع ولتاژ و فرکانس متغیر11 مُولِدهای همزمانهای ژنراتورهای سنکرون (Synchronous Generator)12 اندازهگیری پارامترهای مدل مولد همزمان13 آزمون مدار باز14 آزمون اتصال کوتاه15 تعیین راکتانس همزمان16 اثر تغییرات بار بر کار مولد همزمان تنها17 کار موازی مولدها18 شرایط لازم موازی کردن19 روش کلی موازی کردن مولدها20 مشخصههای بسامد – توان مولد همزمان21 مقادیر نامی مولد همزمان22 ولتاژ، سرعت و بسامد نامی23 توان ظاهری و ضریب توان نامی24 کار کوتاه مدت و ضریب سرویسفصل چهارم
منابع و مراجع :
1 مقدمه
ماشین سنکرون همواره یکی از مهمترین عناصر شبکه قدرت بوده و نقش کلیدی در تولید انرژی الکتریکی و کاربردهای خاص دیگر ایفاء کرده است.
2 ژنراتورهای سنکرونژنراتورهای سنکرون ماشینی است که برای تبدیل انرژی مکانیکی به انرژی الکتریکیac به کار می رود.در ژنراتور سنکرون یک ولتاژ dc به رتور داده می شود تا میدان مغانطیسی رتور شکل بگیرد و سپس رتور به حرکت در می اید و در سیم پیچ های استاتور ولتاژ سه فاز القاء می کند.برای رساندن جریان dc به رتور مکانیزم خاصی مورد نظر است
1-رساندن توان از یک منبع خارجی به رتور توسط حلقه های لغزان و جاروبکها(در این حالت استهلاک زیاد است وبیشتر در ژنراتورهای کوچک کاربرد دارد)
2-رساندن توان از یک منبع خاص که مستقیما بر روی محور ژنراتور نصب شده است(در ژنراتورهای بزرگ)
ژنراتورهای سنکرون طبق تعریف سنکرون هستند.بدین معنا که فرکانس الکتریکی تولید شده با سرعت چرخش مکانیکی قفل می گردد.ولتاژ داخلی تولید شده داخلی در ژنراتور مستقیما با فوران و فرکانس متناسب است.
ژنراتورها به عنوان تولید کننده انرژی به صورت سنکرون با شبکه در حال بهره برداری بوده تحت تاثیر شبکه مصرف و تغییرات مداوم بار واقع می باشند بهره برداری مرتب و منظم ژنراتورها در هر لحظه به کیفیت بهره برداری شبکه بستگی داشته در صورت بروز هرگون اختلال
در شبکه احتمال خارج گشتن ژنراتور از حالت سنکرون موجود می باشد.
3تاریخچه ژنراتور سنکرونژنراتور سنکرون تاریخچه ای بیش از صد سال دارد. اولین تحولات ژنراتور سنکرون در دهه ۱۸۸۰ رخ داد. در نمونه های اولیه مانند ماشین جریان مستقیم، روی آرمیچر گردان یک یا دو جفت سیم پیچ وجود داشت که انتهای آنها به حلقه های لغزان متصل می شد و قطبهای ثابت روی استاتور، میدان تحریک را تامین می کردند. به این طرح اصطلاحاً قطب خارجی می گفتند. در سالهای بعد نمونه دیگری که در آن محل قرار گرفتن میدان و آرمیچر جابجا شده بود مورد توجه قرار گرفت. این نمونه که شکل اولیه ژنراتور سنکرون بود، تحت عنوان ژنراتور قطب داخلی شناخته و جایگاه مناسبی در صنعت برق پیدا کرد. شکلهای مختلفی از قطبهای مغناطیسی و سیم پیچهای میدان روی رتور استفاده شد، در حالی که سیم پیچی استاتور، تکفاز یا سه فاز بود. محققان بزودی دریافتند که حالت بهینه از ترکیب سه جریان متناوب با اختلاف فاز نسبت به هم بدست می آید. استاتور از سه جفت سیم پیچ تشکیل شده بود که در یک طرف به نقطه اتصال ستاره و در طرف دیگر به خط انتقال متصل بودند.
هاسلواندر اولین ژنراتور سنکرون سه فاز را در سال ۱۸۸۷ ساخت که توانی در حدود ۸/۲ کیلووات را در سرعت ۹۶۰ دور بر دقیقه (فرکانس ۳۲ هرتز) تولید می کرد. این ماشین دارای آرمیچر سه فاز ثابت و رتور سیم پیچی شده چهار قطبی بود که میدان تحریک لازم را تامین می کرد. این ژنراتور برای تامین بارهای محلی مورد استفاده قرار می گرفت.
در سال ۱۸۹۱ برای اولین بار ترکیب ژنراتور و خط بلند انتقال به منظور تامین بارهای دوردست با موفقیت تست شد. انرژی الکتریکی تولیدی این ژنراتور توسط یک خط انتقال سه فاز از لافن به نمایشگاه بین المللی فرانکفورت در فاصله ۱۷۵ کیلومتری منتقل می شد. ولتاژ فاز به فاز ۹۵ ولت، جریان فاز ۱۴۰۰ آمپر و فرکانس نامی ۴۰ هرتز بود. رتور این ژنراتور که برای سرعت ۱۵۰ دور بر دقیقه طراحی شده بود، ۳۲ قطب داشت. قطر آن ۱۷۵۲ میلیمتر و طول موثر آن ۳۸۰ میلیمتر بود. جریان تحریک توسط یک ماشین جریان مستقیم تامین می شد. استاتور آن ۹۶ شیار داشت که در هر شیار یک میله مسی به قطر ۲۹ میلیمتر قرار می گرفت. از آنجا که اثر پوستی تا آن زمان شناخته نشده بود، سیم پیچی استاتور متشکل از یک میله برای هر قطب / فاز بود. بازده این ژنراتور ۵/۹۶% بود که در مقایسه با تکنولوژی آن زمان بسیار عالی می نمود. طراحی و ساخت این ژنراتور را چارلز براون انجام داد.
در آغاز، اکثر ژنراتورهای سنکرون برای اتصال به توربینهای آبی طراحی می شدند، اما بعد از ساخت توربینهای بخار قدرتمند، نیاز به توربوژنراتورهای سازگار با سرعت بالا احساس شد. در پاسخ به این نیاز اولین توربورتور در یکی از زمینه های مهم در بحث ژنراتورهای سنکرن، سیستم عایقی است. مواد عایقی اولیه مورد استفاده مواد طبیعی مانند فیبرها، سلولز، ابریشم، کتان، پشم و دیگر الیاف طبیعی بودند. همچنین رزینهای طبیعی بدست آمده از گیاهان و ترکیبات نفت خام برای ساخت مواد عایقی مورد استفاده قرارمی گرفتند. در سال ۱۹۰۸ تحقیقات روی عایقهای مصنوعی توسط دکتر بایکلند آغاز شد. در طول جنگ جهانی اولی رزین های آسفالتی که بیتومن نامیده می شدند، برای اولین بار همراه با قطعات میکا جهت عایق شیار در سیم پیچهای استاتور توربوژنراتورها مورد استفاده قرار گرفتند. این قطعات در هر دو طرف، با کاغذ سلولز مرغوب احاطه می شدند. در این روش سیم پیچهای استاتور ابتدا با نوارهای سلولز و سپس با دو لایه نوار کتان پوشیده می شدند. سیم پیچها در محفظه ای حرارت می دیدند و سپس تحت خلا قرار می گرفتند. بعد از چند ساعت عایق خشک و متخلخل حاصل می شد. سپس تحت خلا، حجم زیادی از قیر داغ روی سیم پیچ ها ریخته می شد. در ادامه محفظه با گاز نیتروژن خشک با فشار ۵۵۰ کیلو پاسکال پر و پس از چند ساعت گاز نیتروژن تخلیه و سیم پیچها در دمای محیط خنک و سفت می شدند. این فرآیند وی پی آی نامیده می شد.
در دهه های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ روشهای مختلف خنک سازی مستقیم مانند خنک سازی سیم پیچ استاتور با گاز، روغن و آب پا به عرصه ظهور گذاشتند تا آنجا که در اواسط دهه ۱۹۶۰ اغلب ژنراتورهای بزرگ با آب خنک می شدند. ظهور تکنولوژی خنک سازی مستقیم موجب افزایش ظرفیت ژنراتورها به میزان MVA۱۵۰۰ شد.
یکی از تحولات برجسته ای که در دهه ۱۹۶۰ به وقوع پیوست تولید اولین ماده ابررسانای تجاری یعنی نیوبیوم تیتانیوم بود که در دهه های بعدی بسیار مورد توجه قرار گرفت.
گزارش کارآموزی کارشناسی ناپیوسته ICT آزمایشگاه الکترونیک جهاد دانشگاهی اهواز
فرمت فایل:PDF
تعداد صفحات:66
برخی از عناوین مهم:
مکان کارآموزی
شرح وظایف کارآموز
اسیلوسکوپ
منبع تغذیه
فرکانس متر
فانکشن ژنراتور
و ...
گزارش کارآموزی شرح فرایند پتروشیمی تندگویان منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر ، پتروشیمی تندگویان
فرمت فایل: ورد قابل ویرایش
تعداد صفحات:89
بخشی از متن:
2 ) راه اندازی واحد CTA2.1) وضعیت واحد 2.1.1 ) حالت عمومی :
بعد از عملیات پیش راه اندازی واحد باید برای راه اندازی آماده باشد . همه واحدهای جانبی مورد نیاز را چک کنید که قابل دسترسی باشند .
2.1.2) Purging نیتروژنبرای اطلاعات بیشتر به قسمت 6 در باره خطرات انفجار رجوع کنید .
دستگاهی که شامل حلال (اسیداستیک) یا مخلوط حلال ، پارازایلین ، ایزوبوتیل استات و اسید ترفتالیک خشک باشد باید ترکیب درصد اکسیژن قبل از ترکیب مواد در ان کمتر از 4% حجمی باشد .
تقریبا" همه سیستمهای فرآیندی واحد CTA باید در ابتدا توسط نیتروژن Purge شوند .
همچنین تمام شیرهای اطمینان و ولوهای فرآیندی هدرهای تخلیه و هدرهای فرعی باید توسط نیتروژن Purge شوند و تحت یک Purge ثابت قرار گیرند تا مقدار اکسیژن در آنها به زیر 4% حجمی برسد ( نکته اینکه ، برای صرفه جویی در مصرف نیتروژن و زمان می توانیم ابتدا مخزن را با آب پر کنیم و سپس همراه با خارج کردن آب نیتروژن به داخل مخزن تزریق کنیم ) .
مقدار اکسیژن باقیمانده در فضای دستگاهها و چندین خروجی اندازه گیری کنید که بصورت نرمال باید توسط اندازه گیرهای قابل حمل انجام گیرد یا توسط گرفتن نمونه گاز در بطری های مخصوص جمع آوری نمونه و آزمایش آنها در آزمایشگاه واحد .
اندازه گیری مقدار اکسیژن در بعضی از دستگاهها می تواند توسط آنالایزرهای نصب شده در واحد انجام شود . این دستگاهها شامل راکتورهای اکسیداسیون ، اولین کریستالایزر ، درایر و انتقال دهنده های نیوماتیکی می باشند .
وضعیت راکتور اکسیداسیون مطابق حالت زیر انجام نمی شود ، مگر تنها قبل از راه اندازی راکتور موجود خواهد بود . بیشترین خطای معمول درارزیابی مقداراکسیژن مخازن یا دستگاههایی که دارای حجم زیادی هستند ، آزمایش کردن گاز خروجی بدون چک کردن است ، که آن واقعا" نشان دهنده همه فضای داخل مخزن است . بطور نرمال جریان گاز درون مخزن بخوبی از Plunger شماره 1 دور است
یک تبدیل سریع غلظت از کاهش آرامتر پارامتر دیگری پیروی می کند که نشان دهنده آن است که جابجایی گاز درون مخزن مؤثر نیست .
2.1.3) سیستم کاهش ونت (Vent abatement system ) :نکته : وقتی که واحد بازیافت حلال درحال عمل کردن می باشد ، همه آبهای آلوده به برج جذب اتمسفریک تغذیه می شود از آنجا به برج جداسازی آب (T-1601) بدون هیچ مشکلی فرستاده خواهند شد قبل از راه اندازی واحد و قبل از عملکرد برج جداسازی آب ،آب باید بدون هیچ پالایش قبلی به قسمت تصفیه بیولوژیکی برود و ضرورت دارد که آب خروجی از برج جذب اتمسفریک را محدود کنیم .
موارد زیر را آماده کنید :- برج T-1502 ( برج جذب اتمسفریک )
- درام D-1506 (Vent gas blower knack out drum)
- کولر E-1503
- پمپ های P-1506A/S ( پمپهای سیرکوله برج جذب اتمسفریک )
- یکی از دمنده های گازهای خروجی B-1506A/S ، توسط Purge نیتروژن آب بندی می شود . اضافه شده صفحه 40-8 - کولر گاز خروجی E-1506
- اتصالات مربوط به اینترلاکها ، وسایل ابزاردقیق و لوله های موارد فوق
- همه هدرهای Vent واحد CTA و تانکهای ذخیره متصل به برج جذب اتمسفریک
- لاین انتقالی به واحد CO. removal
چک کنید که واحد CO. removal می تواند گازهای Vent شده از سیستم کاهش ونت را دریافت کند آب D.M را به برج T-1502 تا 50% Level پایین برج وارد کنید و سپس آن را متوقف کنید . یکی از پمپهای سیرکوله برج جذب را ( P-1506A/S) روشن کنید و خروجی پمپ به برج جذب را بعد از گذشتن از درون کولر E-1503 و از طریق نازلهای پخش کننده درون برج ، برگشت دهید .ولوهای دستی نصب شده روی لوپ برگشتی را نبندید و شدت جریان را کم نکنید ، شدت جریان نباید کمتر از 45000 kg/hr باشد . ولو کنترلی LV-1501 و لاین ارتباطی از این ولو تا برج T-1601 را در سرویس قرار ندهید .
آب Cooling را به مبدل E-1503 وارد کنید . کنترلر دما را در 100°c یا بالاتر تنظیم کنید . کلیه ولوهای مربوط به مدار را از یکی از دمنده های گازهای خروجی S یاB-1506A به کولر گازهای خروجی E-1506 و (Knock out Drum) D-1506 باز کنید ، ولو پروانه ای مربوط به قسمت مکش دمنده را باز کنید ، ولوپروانه ای مربوط به قسمت مکش دهنده را باز کنید و دمنده انتخاب شده را روشن کنید .لاین خروجی D-1506 را در سرویس قرار دهید .کنترلر فشار PIC-1507 ( کنترلر فشار سیستم جمع آوری ونت ) را در0.01 barg تنظیم کرده ودر سرویس قرار دهید ولاین خروجی را به سمت واحد Co removal را در سرویس قرار دهید . اتصالات نیتروژن فلاشینگ در نقاط شروع همه هدرهای فرعی ونت واحد را باز کنید و همه سیستم را تحت یک Purge ثابت قرار دهید . قبل از راه اندازی برج T-1601 ، آب به برج جذب اتمسفریک وارد می شود و نه تخلیه می شود مقداری را بصورت Batch وقتی که Level برج جذب افزایش یابد یا غلظت اسید استیک شروع به افزایش بیش از 2-3% wt نماید ، می توانید به درام (CTA mother Liquor drum) D-1502 بفرستید . وقتی که قسمت بازیافت حلال در حالت عملیاتی قرار گیرد ، برج جذب را با یک جریان آب نرمال که از قسمت بازیافت حلال می آید (E-1605) ، تغذیه کنید . شدت جریان نرمال در ظرفیت نهایی واحد در حدود 1400 kg/hr می باشد . آب موجود در ته برج را تحت کنترل Level توسط LIC-1501 که در حالت Auto قرار دارد و روی 50% تنظیم شده است ، به برج T-1601 بفرستید . ( به پاراگراف 8.2.3.6 برای اطلاعات بیشتر مراجعه کنید .2.1.4) Safety Valve System
این سیستم به صورت نرمال در سرویس نیست ، فقط برای آماده بودن سیستم ، پیش بینی شده است
موارد زیر را آماده کنید :- هدرهای شیرهای اطمینان و همه ولوهای اطمینان واحد CTA
- درام D-1501 (Safety valves knock out drum)
- درام (hydraulic Seal) D-1505
- پمپ P-1501 (پمپ درام D-1501 )
- اتصالات مربوط به اینترلاکها و وسایل ابزاردقیق و لوله های موارد فوق
هر دو قسمت ته درام D-1505 را با Service water و با باز کردن by pass مربوط به FI-1517 پر کنید . وقتی که عمل پرکردن خاتمه یافت ، FI-1517 را در سرویس قرار دهید و چک کنید که آب از هر دو قسمت ته درام به درون کانال باز سرریز شود . سیستم جمع آوری خروجی ولوهای ایمنی را آماده و چک کنید .نیتروژن فلاشینک را در نقاط شروع هدرهای فرعی خروجی های ایمنی واحد ، باز کنید و همه سیستم را تحت یک Purge ثابت نیتروژن قرار دهید . اما مواظب باشید که نیتروژن زیادی هدر نرود . چک کنید که هدر نیتروژن فشار بالا ، فشارگیری شده و آماده برای عملیات باشد . هدرهای فرعی نیتروژن فشار قوی را در سرویس قراردهید.
کنترلرهای فشار PIC-1516 و PIC-1518 که به ترتیب در 15 barg و 2 barg تنظیم شده اند را در سرویس قرار دهید .
چک کنید که درام D-1501 و پمپ مربوطه (P-1501) آماده باشند ، اگر Level سنج یا آلارم مربوطه مقداری مایع داخل درام نشان دهد باید بصورت دستی توسط پمپ مربوطه این مقدار آب تخلیه گردد . 2.2) Plant storage Tanks & Relevant Liquid Headers.2.2.1) سود سوزآور(Caustic Soda) :محلول سود 5% وزنی را در تانک TK-1604 با مخلوط کردن 9 قسمت آب و 1 قسمت محلول سود 50% وزنی آماده می کنیم . در وضعیتهای نرمال آب D.M به عنوان آب رقیق به کار می رود ، کندانسهای بخار L.P کندانس شده از توربین بخار برای منظور فوق نیز می تواند به کار رود ( البته فقط برای حالتهای اضطراری )
سیستم آب DM باید آماده فعالیت باشد محلول 50% وزنی سود باید در تانکهای ذخیره موجود باشد .
از قبل آماده کنید که محلول سود آماده برای پمپ کردن به واحد باشد .
آماده سازی را مطابق مراحل زیر انجام دهید .
گزارش کارآموزی شرکت طلایه صنعت فارس مرور اجمالی بر فعالیت های پالایشگاه آبادان
فرمت فایل: ورد قابل ویرایش
تعداد صفحات:111
« مـقدمـه »
آیا در روزهای سرد زمستان ، خانۀ خود را با بخاری نفتی ، وسیلۀ گاز سوز و با شوفاژ گرم می کنید ؟
آیا لباس های که پوشیده اید از نایلون یا دیگر انواع مواد مصنوعی ساخته شده اند ؟
آیا برخی از لوازمی که در خانه از آن ها استفده می کنید ، پلاستیکی هستند ؟
آیا برای دم کردن چای و یا پختن تخم مرغ از اجاق گاز استفاده می کنید ؟
آیا برای رفتن به مدرسه سوار اتومبیلی می شوید که چرخ هایی از جنس لاستیک دارد و با سوخت بنزینی حرکت می کند ؟
امروزه بسیاری از اشیاء و لوازمی که در اطراف ما وجود دارند و حتی برخی از لوازم ضروری زندگی از طلای سیاه یا نفت ساخته شده اند . اگر نفت نبود ، بخش بزرگی از زندگی امروزی ما متوقف می شد !
در زبان لاتین نفت را پترولیوم ( petroleum ) یا روغن سنگ ( Rock oil ) گویند . پترا ( petra ) لغت لاتین و معادل « rock » یعنی سنگ و صخره است و « oleum » نیز لغتی لاتین و معادل « Oil » به معنی روغن است .
در زبان اوستایی نپتا به معنی روغن معدنی است .
کلدائی ها و عرب ها این لغت را از فارسی گرفتند و نفت نامیدند .
وقتی جانداران تک سلولی در درون لایه های رسوبی مانند شیل ها ، ماسه سنگ ها و سنگ های دیگر به هیدروکربن ها تبدیل می شوند مخلوط پیچیده ای از مایع ، جامد و گاز به دست می آید .
این مخلوط را همه به نام نفت خام و گاز طبیعی می شناسند . ( شکل رو به رو نوعی از جانوران نفت ساز را پلانکتون نامیده می شوند نشان می دهد ) .
هیدروکربن ها ممکن است در ژرفای زمین و درون لایه های ضخیم و یا نازکی مانند ماسه سنگ و یا آهک که دارای شرایط مخزنی هستند تجمع یابند . شرایط تشکیل ماسه سنگ بدین صورت است که ذرات ماسه به وسیله آب رودخانه ها حمل و در دریا ته نشین می شوند . با گذشت زمان این لایه ها ضخیم تر و ضخیم تر شده و پس از مدتی طولانی ، بر اثر فشار لایه های رویی ، ذرات آنها به یکدیگر می چسبند و به صورت سنگ در می آیند . اصولاً سنگ هایی که فاقد منشأ آتش فشانی بوده ، در محیط های دریایی و یا خشکی در اثر عوامل مختلف به صورت آواری و شیمیایی ته نشین می شوند را سنگ رسوبی می نامند .
سنگهای رسوبی عمدتاً در دریا و معمولاً در مناطق عمیق دریا و نزدیک به ساحل تشکیل می شوند . گاهی در مدت طولانی کم کم این لایه های عمیق از اعماق زمین بالا می آیند و از زیر آب خارج می شوند . دراین صورت سنگ های رسوبی که زمانی در دریا تشکیل می شده اند به صورت پستی و بلندی هایی در خشکی قرار می گیرند .
سنگهایی رسوبی، که نفت خام در میان لایه های آن قرار می گیرد . عمدتاً از ذرات ماسه و ماسه سنگ و سنگ های کربناتی تشکیل شده اند . ذرات سنگ ها چنان به یکدیگر چسبیده اند که تقریباً هیچ فضای خالی در میانشان وجود ندارد . اگر هم در میان ذرات سنگها فضای خالی وجود داشته باشد ، از آب پر می شود ، چون این سنگ ها معمولاً در زیر آب تشکیل می شوند . اگر سنگ های رسوبی در خشکی باشند ، معلوم می شود که از دریا فاصله زیادی یافته اند . این سنگ ها معمولاً عمیق تر از لایه هایی قرار می گیرند که آب های زیر زمینی را در خود جمع می کنند . می دانیم که پایین تر از سطح زمین ، معمولاً آب وجود دارد . به همین دلیل است که برای به دست آوردن آب چاه می زنند . از آن جا که سنگ های رسوبی پایین تر از آب های زیر زمینی هستند و حتی در خشکی هم فضای خالی میان ذرات سنگ ها از آب پر می شود .
نفت هم فضای خالی میان ذرات سنگ های رسوبی را پر می کند ، چون نفت سبکتر از آب است ، روی آب قرار می گیرد . اگر آب بتواند در سوراخ های ریز سنگ ها نفوذ کند ، نفت کم کم بالا و بالاتر می آید و حتی ممکن است به سطح زمین برسد . در این صورت ، هیدروکربن هایی که بصورت گاز هستند ، بیرون رانده شده و در هوا پراکنده می شوند . هیدروکربن های مایع هم به صورت بخار در می آیند و به هوا می روند . آنچه باقی می ماند ، ماده جامد نرم ، چسبنده و سیاه رنگی است که به آن قیر می گوئیم قیر بعد از بخار شدن هیدروکربن های مایع روی زمین ته نشین می شود . در گذشته ، این ته نشست در خاورمیانه و مخصوصاً در کرانه های خلیج فارس فراوان بوده است . در نزدیکی های بحر المیت که دریاچه ای در غرب کشور اردن است ، در گذشته ته نشست قیر به قدری زیاد بود که رومی ها به این دریاچه ، دریاچۀ آسفالتیت p: u ( Asphaltites ) می گفتند . این نام از واژه لاتینی آسفالتوم ( Asphaltum ) به معنی قیر گرفته شده است . قیر ماده ای چسبنده است که در آب حل نمی شود و از نفوذ آب نیز جلوگیری می کند . در گذشته ، وسایل چوبی را با قیر اندود می کرده و در نتیجه آب در آن ها نفوذ نمی کرد . برای همین قیر در کشتی سازی استفاده می شد و اهمیت زیادی هم داشت . در زیر صفحه های چوبی کشتی را با قیر پر می کردند تا آب به درون کشتی نفوذ نکند . مصری ها در روزگاران باستان ، چرخ ارابه را با نفتی که به سطح زمین می تراوید ، روغن کاری می کردند . چینی ها نیز در روزگاران باستان برای به دست آوردن نمک ، چاه هایی می کندند که از بعضی از آنها نفت به دست می آمد . در گذشته بعضی از مردم ، قیر را مانند دارو به کار می بردند ، یعنی مادۀ رقیق شده آن را مانند مرهمی روی زخم و روی جاهای دردناک بدن بیمار می مالیدند . این کار تا اندازه ای مفید بود . کمترین فایده ای که داشت ، مگس ها و حشره های دیگر را از اطراف بیمار دور می کرد .